بیش فعالی و عدم تمرکز در کودکان

 


   اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز دلیل اصلی مراجعه والدین به روانپزشک یا روانشناس کودک در سال های اول ورود فرزندشان به مدرسه است و این موضوع با افت چشمگیر عملکرد تحصیلی و کاهش عزت نفس کودکان در سالهای اول و دوم دبستان همراه است.

 

تحقیقات نشان می دهد که ۳ تا ۵ درصد بچه های زیر ۷ سال بیش فعال هستند. در مواردی، این اختلال و عدم تمرکز با افسردگی یا اضطراب کودک همزمان خواهد شد و بدین ترتیب  وضعیت پیچیده و دشواری ایجاد می‌شود. والدینی که در کودکی دچار این اختلال بوده اند،احتمال آنکه فرزند بیش فعال داشته باشند، 30 درصد بیشتر از سایرین است. بیش فعالی دو نوع است نوع اول که با عدم تمرکز همراه است و نوع دوم بدون عدم تمرکز خواهد بود که در ادامه ابتدا به بررسی نوع دوم میپردازیم.

بیش فعالی بدون عدم تمرکز

   در این نوع تنها نگرانی والدین بی قراری و فعالیت بیش از حد و در مواردی فعالیت هایی فاقد هدفمندی در کودک است. کودکی که نوع دوم بیش فعالی در آن تشخیص داده می شود فعالیت و جنب و جوش بیش از حد دارد. و اما در نوع اول مشکل عدم تمرکز بر توانایی کودک در انجام تکالیف و درس خواندن تاثیر منفی می گذارد. بی توجهی دانش‌آموزان نیز عامل مهمی در ناکامی آنان در مدرسه به شمار می‌رود.کودکی که افسرده است، مشکل عدم تمرکز او یکی از اولین نشانه هایی است که توجه والدین را جلب می‌کند.عدم تمرکز سبب می‌شود کودک مضطرب شود،زیرا نمی‌تواند مدت طولانی بر تکالیف تمرکز کند و درس بخواند.

این احتمال وجود دارد که کودک افسرده، بیش فعال نیز باشد. بنابراین چگونه می توان این دو را از یکدیگر تشخیص داد؟

 

تفاوت میان بیش فعالی و افسردگی در کودکان

   بچه هایی که به سختی می‌توانند بر کارهایشان تمرکز کنند، معمولاً از هر دو رنج می‌برند. کودکی که بیش فعال است تکانشی رفتار می کند، در حالی که کودک افسرده بی قرار و پرخاشگر است. کودک افسرده به دلیل کج خلقی و عدم توجه به عواقب کارهایش، بی صبر و حوصله است. در حالی که کودک بیش فعال به دلیل عدم کنترل رفتار و فکر نکردن به عواقب کارهایش بی قرار و پرجنب و جوش است. وجه تمایزاختلال بیش فعالی و افسردگی، فزون کاوی کودک است که در افسردگی وجود ندارد. در واقع بچه های افسرده کمتر از همسالان خود فعالیت می‌کنند.

 

شباهت میان بیش فعالی و افسردگی در کودکان

 

 شباهت این دو اختلال در این است که در هر دو کودک تمایل دارد کاری را که به زمان ، تلاش و فکر  بیشتری نیاز دارد را به سرعت ، بدون صرف وقت و انرژی و بدون توجه به نتیجه تمام کند، در حالی که بچه ها معمولاً در زمان حال زندگی می‌کنند و توجهی به آینده ندارند. بچه های بیش فعال به دلیل عدم تمرکز و رفتارهای تکانشی شان نمی‌توانند به آینده فکر کنند و بچه‌های افسرده چون افکار منفی دارند انگیزه ای برای تفکر راجع به آینده ندارند و ترجیح میدهند به آن نیندیشند.

” انسان ها به طور طبیعی ، در دوره هایی از کودکی و نوجوانی  دچار بحران های عاطفی می شوند ، اما گاهی اوقات این بحران ها در برخی از کودکان به افسردگی منجر می شود. کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی ، اختلالات یادگیری ، اختلال اضطراب و اختلال سازگاری (ODD) بیشتر دچار افسردگی می شوند.

تشخیص نوع دوم بیش فعالی از افسردگی

   برای تشخیص نوع دوم این اختلال شایع از افسردگی،باید ببینید کودک برای اولین بار،چه موقع دچار عدم تمرکز شده است. اگر کودک همیشه مشکل عدم تمرکز دارد،روانشناس کودک می تواند تشخیص دهد که او بیش فعال است.اگر مشکل عدم تمرکز او اخیراً به وجود آمده و او در گذشته به خوبی بر کارهایش تمرکز می کرده است، احتمالا این مشکل او به افسردگی اش  مربوط می شود. به همین دلیل است که سوابق زندگی کودک در تشخیص نوع اختلال او اهمیت بسیاری دارد.

روان درمانی و دارو درمانی برای درمان بیش فعالی

   مشکل عدم تمرکز کودک  معمولاً با روان درمانی صرف به بهبودی و تغییر رفتار منجر نمی شود.مشاور می تواند به والدین کودک کمک کند تا درک کنند که این بیماری چه اثری بر کودک می‌گذارد و از چه طریقی میتوان مهارت های او را افزایش داد.

دارو درمانی در اکثر مواردی که در کودک دارای اختلال بیش فعالی عدم تمرکز تشخیص داده میشود، برای درمان بهتر است دارو تجویز گردد. این داروها تغییرات عمده ای در فعالیت های تحصیلی کودکان و سایر فعالیت هایی که به توجه و تمرکز نیاز دارند ایجاد می کند. البته آنها عوارض جانبی اندکی نیز دارند که در بلندمدت از بین می روند. این داروها به عنوان داروهای تثبیت کننده خلق شناخته می شوند و اعتیاد آور نیستند. در نتیجه کودک می‌تواند هنگام تعطیلات یا در روزهای آخر هفته دارو مصرف نکند،البته به تشخیص پزشک.

کودکانی که از این داروها استفاده می‌کنند در بزرگسالی کمتر به رفتارهای ضد اجتماعی و اعمال غیر قانونی می پردازند. تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف داروهای تثبیت کننده خلق، خطر اعتیاد به مواد مخدر را به شدت کاهش می دهد. داروهایی که برای درمان بیش فعالی تجویز می شوند تولید انتقال دهنده عصبی مانند دوپامین و نوراپی نفرین را در قسمت پیش پیشانی مغز افزایش می‌دهند. انتقال دهنده های عصبی کار انتقال پیام به سلول‌های مغز را به عهده دارند. کمبود دوپامین و نوراپی نفرین سبب کاهش فعالیت مغز و عدم تمرکز میشود.

 در سال ۲۰۱۱ پژوهشی در کشور انگلستان بر روی بزرگسالانی که بیش فعال بودند انجام شد. به  آنان ماده  بی خطر رادیواکتیو تزریق کردند و سپس از مغزشان MRI گرفتند. این تحقیق نشان داد وقتی که به این افراد داروی محرک تزریق کردند بخش پیش پیشانی مغزشان فعال تر شد.

انواع دارو های مصرفی در درمان بیش فعالی

   رایج ترین داروهایی که برای درمان این اختلال مورد استفاده قرار می گیرند،داروهایی هستند که اثر کوتاه مدت دارند،ولی باید روزانه چند بار مصرف شوند تا بر بیمار اثر بگذارند و داروهایی که اثر بلند مدت دارند،که بین دو وعده مصرف دارو مدت بیشتری وقفه می افتد. اثربخشی داروهایی که اثر بلند مدت دارند سبب شده که روانپزشکان آنها را به سایر داروها ترجیح دهند.

داروهایی که برای درمان بیش فعالی تجویز می شوند،معمولاً بی خطر هستند. آنها به اندام های بدن آسیب نمی زنند و بر روان بیمار اثر سوئی ندارند. اما اگر فردی نارسایی قلبی داشته باشد، مجاز به استفاده از این داروها نیست. پیش از مصرف این داروها باید فشارخون بیمار نیز کنترل شود. البته استفاده از این داروها موجب بالا رفتن فشار خون نمیشود ورایج ترین عوارض این داروها بی اشتهایی و اختلال در خواب است. در صورت بروز هرگونه عوارض ناشی از مصرف دارو باید والدین با پزشک مربوطه مشورت نمایند.

 

منبع: دکتر ترانه موذنی

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>